پایه پنجم

روش تدریس مبتنی بر خلاقیت

نگاهی به روش تدریس مبتنی بر خلاقیت

سالیانی است که به خلاقیت به مثابه یکی از توانمند ی های عالی ذهنی موردتوجه قرار می گیرد . این موضوع موردتوجه فلاسفه ، دانشمندان علوم تجربی ودانشمندان علوم نظری وانسانی بوده است . برای گسترش دامنه بررسی خلاقیت وروشن سازی درون داشت خلاقیت ، روان شناسان ، به ویژه روان شناسان حوزه آموزش وپرورش زحمات زیادی را متحمل شده اند . بااین همه آن چه درزمینه خلاقیت ارائه شده است ، بیشتردربرگیرنده ی شیوه های پرورش خلاقیت است ، وکم تر به این امر که چگونه می توان مبتنی برخلاقیت عمل کرد ، پرداخته شده است . درروش تدریس مبتنی برخلاقیت ، تلاش براین است که شیوه ی خلاقانه عمل کردن از سوی معلم ودانش آموز باز نموده شود . معلم باید بااستفاده از روش تدریس حاضر به گونه ای تدریس کند که بتوان با شاخص های خلاقیت آن را خلاقانه نامید . دانش آموزان هم بایددرفراگیری ازراه های خلاقانه بهره گیرند .

روش تدریس مبتنی بر خلاقیت ، اندک زمانی است که موردتوجه قرار گرفته است . اوج توجه به روش تدریس مبتنی بر خلاقیت پس از دهه 1980 بوده است . ولی بیشترین توجه به خلاقیت از حدود نیمه دوم قرن بیست آغاز شده است . ج . ب . گیلفورد  ( 1959 ) ازپیشگامان پژوهش درزمینه خلاقیت بوده و پژوهش های زیادی دراین زمینه انجام داده است . درآغاز کار ، تعاریف زیادی ازسوی کسان زیادی درباره ی خلاقیت ارائه می شد وبرداشت های متفاوتی هم از آن درمیان بود . برای مثال ، رابرت . ام گانیه براین باور بود که خلاقیت گونه ای از حل مساله است .

تعاریف مختلف از خلاقیت :

1.       خلاقیت ، سیالات ، انعطاف پذیری و اصلیت ( بکر بودن ) راشامل است .

2.       خلاقیت درهم کردن عناصری متناسب و جدا ازهم است که به منظور کسب سود انجام می گیرد .

3.       خلاقیت انجام دادن کاری نو است که از سوی گروه ها یا افرادی مورد توجه قرار می گیرد ، یا آن که برای برآوردن نیازی استفاده می شود .

هرکدام از تعاریف فوق را می توان از دیدگاه های گوناگونی نقد کرد و یا می توان ایراداتی به آن ها وارد کرد. ولی با اندک مسامحه ای می توان تا حدودی هرکدام از تعاریف یاد شده راپذیرفت وبا بیان شرط هایی آن ها راقابل اتفاده کرد . درادامه شروط خلاقیت و کار خلاق می آید .

یکی از شرط های روشن و یا نسبتا روشن خلاقیت آن است که چیزی را که یادگیرنده ارائه می دهد یا معلم می نمایاند باید ثمره کار خود وی باشد . این شرط مبین آن نیست که کار تکراری وطوطی وار هم باید خلاق نامید ، بلکه کاری متعلق به فرداست که برآمده از اندیشه خودش باشد . از این رو ، دانش آموزی که فقط ازقواعد  « معلم گفته » بهره می گیرد و تمرین می کند کار خلاق انجام نمی دهد . یا معلمی که صرفا به طور صریح مایه کار خود راتقلید معلمان پیشین قرار می دهد خلاق نامیم . شرط دیگر خلاقیت را می توان « اصالت کار » درنظر آورد . اصالت کار به معنی گشودن راه های جدید برای حل مسایل یا بررسی رخ دادها یا یادگیری واقعیت ها ، مفاهیم ، اصول و ... است . اگر یادگیرنده ومعلم هرکدام به کاری که انجام می دهند – تدریس / یادگیری – از زاویه ای نگاه کنند که تسهیل کننده باشد ، کاری انجام داده اند که اصیل است . یعنی ، به نحوی می توان آن کار اراز مجموع کارها یی که دراین راه صورت می گیرد تمیز داد وبرجسته دانست .

از شرط های دیگر خلاقیت  واثر خلاقانه هدفداری آن است .  بنا به گفته داستایوسکی این که بگوییم انسان موجودی خلاق است ، بدین معنا است که بگوییم تقدیر انسان تلاشی آگاهانه درحصول به یک هدف واشتغال درمهندسی – یعنی ساختن مداوم راه های نوین – است . منظور از گفته آن است که هر فرد خلاق ، اثری را که می آفریند باید برای هدفی خاص باشد .

کلاس درس وخلاقیت

کلاس درس که بخش عمده ای از فعالیت تدریس و یادگیری در آن صورت می گیرد ، نقش اساسی در ایجاد زمینه برای خلاقیت دارد . فضای عاطفی ، شرایط فیزیکی ، جو یادگیری ، میزان انگیزه برای آمو ختن و . . . ازعوامل درون کلاسی هستند که بر پدید آیی خلاقیت اثر گذارند . درمیان عوامل یادشده ، نقش معلم در پرورش خلاقیت انکار ناپذیر است اثر تعامل معلم در اثر کلاس از دو جنبه قابل ملاحظه است :

·         رابطه عاطفی با دانش آموز ان

·         رابطه آموزشی و یاددهی

ایجاد شرایط مساعد برای رشد خلاقیت مستلزم این است که معلم جوی صمیمانه ومطمئن درکلاس درس ایجاد کند . به طوری که ، دانش آموزان بتوانند با احساس امنیت ، عقاید ونظریات خود را ابراز کنند . معلم پس از تامین نیاز عاطفی دانش آموزان ، می تواند با اجرای اصول مناسب آموزشی دانش آموزان رابه خلاقیت هرچه بیشتر راهنمایی کند .

نکته حایز اهمیت دیگر ، نوع نگرش معلم به خلاقیت و دانش آموزان خلاق است . باتوجه به این که اغلب دانش آموزان خلاق کمتر با جمع هماهنگ هستند ورفتارشان قابل پیش بینی نیست ، بعضی معلمان فکر می کنند که آنان ، دانش آموزان دردسر آفرین هستند .

« تورنس » درمطالعه ای ، از بیش از هزار معلم خواست تا ویژگی های دانش آموزان بهتر و جالب تر را اعلام کنند . مواردی که برای معلمان بیش ترین ارزش را داشت عبارت بود از :

1.       رعایت دیگران

2.       استقلال فکری

3.       سخت کوشی

4.       شوخ طبعی

5.       کنجکاوی

6.       صمیمیت

7.       انجام دادن به هنگام کار

8.       دانش ( دانستن )

همچنین یادآوری می شود که ویژگی هایی مانند داشتن جرات درمورد اعتقاد های شخصی ، در قضاوت ، بی عاقگی نسبت به قبول قضاوت متصدیان امور وسایر ویژگی ها ، که فرد خلاق داراست در فهرست دیده نمی شود . باتوجه به این که ویژگی هایی مانند ابتکار و نیت ، نا محدود وکنترل آن سخت است ، معلمی که اطمینانی ب قدرت خویش دراداره کردن ندارد ، به تمرین های معمولی تر در کلاس می پردازد ،  تا از تلاش های نگران کننده پرهیز کند .

گام های دست یابی به خلاقیت

بی شک مجموعه تحقیقات  درحوزه روان شناسی تربیتی ، تدریس ، روان شناسی اجتماعی ، ارتباطات و . . .  الگو بودن معلم برای دانش آموزان را مورد تایید قرار می دهند . بنابراین ، براین باوریم اگر می خواهیم دانش آموزانی خلاق داشته باشیم باید معلمانی خلا باشیم . پس در حرفه معلمی ، خودسازی خلاقیتی مقدم بر خلاق سازی یادگیرندگان است . دراین قسمت توصیه هایی رابرای پرورش خلاقیت شخصی ارائه می دهیم .

برای دست یابی به تفکر خلاق و خلاقیت ، هرروز لحظاتی را به تنهایی ودرخلوت به تفکر خلاق بپردازید . موفقیت شما دررسیدن به تفکر خلاق بستگی به نحوه بهره گیری ذهنتان دارد . شماباید بتوانید ذهن خودرابرای خلاقیت آسوده ، نگهدارید . زمانی رابرای تفکر خلاقدرنظر بگیرید ، وبه طور مرتب برنامه خود را پی گیری کنید . بدین ترنیب می توانید روزانه اقدامات زیر را انجام دهید :

1.       به یادداشت های خودمراجعه کنید تا شاید دررابطه با مشکل امروز خود ، به نکته مفیدی دست یابید .

2.       از همه یادداشت ها  فهرست ها ، کاتالوگ ها و . . استفاده کنید ؛ بافراهم آوری مجموعه ای جامع واقعیت ها واطلاعات دریک زمینه خاص ، ذه شما برای تحلیل و تکر فعال تر می شود .

3.       درزمان ها واوقاتی که برای تفکر خلاق درنظر آورده اید به اندیشه ورزی بپردازید . ودرپی پیدا کردن حال و حوصله نباشید ومتظر نباشید که راه حل درستی به یکباره به ذهن شما الهام خواهد شد . مطابق برنامه به تفکر بپردازید وبه یادداشته باشید موفقیت شما در عمل به برنامه تنظیمی است .

4.       اگردریک روز نتوانستید به تفکر خلاق درباره مسایل خود بپردازید ، تسلیم نشوید . درچنین مواقعی پیاده روی کنید ، قدم بزنید یا کار دیگری انجام دهید که نیاز به فکر کردن نداشته باشد . پس از انجام دادن این فعالیت ها ، مجددا درباره راه حل مشکل خود یادرباره مسایل طرح جدید برای کار به تفکر بپردازید . پی گیری این عمل شما رادردست یابی به راه حل خلاقانه یاری می دهد .

5.       درهریک از جلساتی که روزانه برای تفکر خلاق تخصیص داده اید ، یک سوال مشخص طرح کنید سپس ، تلاش کنید اندیشه های مهم رابه ایده های روشن تبدیل کنید . به فکر باشید که مسئله را دقیق تر وعینی تر بسازید . زیرا مسایل دقیق وعینی راه حل های  عینی ودور از ابهام می طلبند .

6.       برای رسیدن به جواب و پیدا کردن راه حل ها برای خودتان محدوده زمانی در نظر بگیرید .

7.       تا آن جا که می توانید راه حل های بیش تری رابرای مشکل خود به ذهن آورید و سپس این راه حل ها را یادداشت کنید .

8.       راه حل های گوناگون را که اندیشیده اید با ه ادغام کنید تا راه حل یا راه حل های اساسی تری بیابید .

9.       وقتی به حل مشکل فکر می کنید اجازه دهید هر راه حلی که به ذهنتان می رسد ، ظهور یابد و شما آن رایادداشت کنید . وقتی درحال اندیشه سازی یا تولید ایده وراه حل هستید به هیچ وجه به قضاوت وداوری نپردازید .

10.   برای حل مشکل موردنظر خود ، ابتدا همه ی واقعیت های مثبت مرتبط با آن راجمع آوری کنید ، سپس اطلاعاتی را که در مقدمات کار ، گردآورده اید به آن اضافه کنید ودرنهایت تخیل خودرا به کار گیرید تا درانتظار نتایج شگرف آن باشید .

11.   وقتی احساس کردید که به قدرکافی اطلاعات مناسب گردآوری کرده اید ، می توانید به ارزشیبابی بپردازید . وقتی به این مرحله رسیدید ، اطمینان داشته باشید که به مرحله ارزشیابی یا مرحله چهارم ارتفکر خلاق دست یافته اید . با نقد وداوری راه حل های کارساز واثر گذار را برگزینید و باقی راه حل ها را حذف  کنید .

12.   اگر نسبت به ارزش برنامه یا اندیشه های خود اطمینان کافی ندارید ، ازدیگران بخواهید که درنقد و ارزشیابی آن ها شمارا یاری دهند. ازاین طریق هم می توانید برنامه کار تفکر خلاق خود را مورد ارزشیابی وقضاوت قرار دهید .

بیست اصل توسعه وپرورش خلاقیت دانش آموزان

« تورنس » بیست اصل برای توسعه تفکر خلاق از طریق تجارب مدرسه ارائه می دهد :

1.       تفکر خلاق رابارزش بدانید .

هرمربی درهردوره باید به عقاید جدیدی که کودکان  ونوجوانان طرح می کنند ، توجه داشته باشد و این افرادراتشویق کند که استعداد خلاق خود را گسترش دهند . هرمربی باید به این مسئله بیش از آموزش اطلاعات اهمیت دهد ، زیرا تفکر خلاق درکسب اطلاعات جایگاه مهمی دارد. طبیعی است اگر به تفکر خلاق اهمیت داده شود ، بچه ها به طرف آن کشیده می شوند . اگر انتظار داریم  خلاقیت گسترش یابد ، باید یادبگیریم که آن راباارزش بدانیم .

2.       بچه ها رانسبت به محرک های محیطی حساس تر کنید.

تقریا در همه ی مطالعات اخیر درمورد افرادبسیار خلاق دررشته های گوناگون ، براهمیت حساسیت به انواع محرک ها ی محیطی تاکید نشده است . نوع حساسیت بنا به موضوع فرق می کند . مثلا کسی می تواند درروابط اجتماعی خلاق باشد که به احساسات ، نیازها درروحیات انسانی ومانند آن حساس باشد .درحالی که نیاز به حسا سیت به پدیده های شیمیایی نیست اما یک شیمی دان خلاق به حساسیت زیادی نسبت به پدیده های شیمیای نیازمند است . ولی لازم نیست به پدیده های اجتماعی ، حداقل در حوزه ای که مربوط به تحقیقات شیمی است بپردازد. بنابراین لازم است بچه ها را بر طبقه وسیعی از محرک های محیطی حساس تر کنیم .

3.       دست کاری اشیا وعقاید را تشویق کنید.

بچه ها اغلب مایلند به دست کاری و بررسی اشیا بپردازند که لازمه کنجکاوی آن هاست . مطالعات اجام شده درباره  تفکر خلاق در دانش آموزان دبستانی نشان داده  است که بین درجه دست کاری وکیفیت و کمیت پاسخ های ابتکاری همبستگی زیادی وجود دارد .

4.       چگونگی آزمایش منظم عقاید رایاد دهید .

یکی ازاهدف کاملا پذیرفته شده تربیتی ان است که به بچه ها ، آزمون واقعیت ها را آموزش دهیم تا تصویری واقعی از دنیایی که درآن زندگی می کنند به دست آوردن . معلمان باید از کلاس های ابتدایی شروع کنند وبه بچه هایشان نشان دهند که چگونه برای مشخص کردن مسئله ، هر پیشنهاد را به طور منظم می آزمایند .

برای مثال ، برای یک مسئله ، معلم یا دانش آموزان راه های گوناگونی را که ممکن است مسئله حل شود ، مشخص ، سپس دانش آموزان راتشویق می کنند که راه های مفاوتی بیابند . بعد از تلاش برای یافتن راه های متفاوت ، به آن ها اجازه می دهند که راجع به بهترین راه تصمیم بگیرند . (  این روش  از سطوح پایین ، حداقل از کلاس  سوم قابل اجراست . )

5.       تحمل عقاید تازه را افزایش دهید.

یکی از مم ترین عیوب نظام تربیتی امروز ، تاکید بسیار بربقراری هنجارهای  رفتاری است تا تولید کارهای تازه و اصیل ( ابتکاری ) حتی بعضی معلمان ، دانش آموزان ی را که جواب تازه واصیلی ( ابتکاری ) داده اند ، که بر خلاف انتظار است  اذیت می کنند . درحالی که مربیان باید عقاید تازه افراد خلاق را حمایت کنند و بچه ها رابه این امر تشویق کنند .

6.       ازتحمیل یک الگوی خاص اجتناب کنید .

آزادی ، یک اصل اساسی در کار خلاق است .راه های زیادی برای انجام دادن کارها وجود دارد . بنابراین ، مقید کردن افراد به تبعیت از یک الگوی خاص ، آثار منفی به بار می آورد .

7.       درکلاس جوی خلاق ایجاد کنید .

کلاسی دارای جو خلاق است که فضایی آزاد داشته باشد . لازمهاین امرفقدان ترس و احساس امنیت ست . برای ایجاد تففکر خلاق در بچه ها ، ایجاد گروههای کلاسی نقش موثری دارد و بچه های گروه با شرکت درایجاد افکار خلاق ، احساس لذت ورضایت می کنند .

8.       به کودک یادبدهیدتفکر خلاق خودراارزشمند بداند .

بچه ها باید یادبگیرند به عقاید خود اهمیت بدهند . یک روش این است که عادت کنند افکارشان را یادداشت کنند . تهیه یک دفتر مخصوص برای این امر مفید است . غالبا ما بسیاری از اندیشه های خوب را از دست می دهیم . چون آن ها رافراموش می کنیم . پس بهتر است افکارمان راروی کاغذ بنویسیم و حتی اگر در ارزش اندیشه ای تردید داشته باشیم ، بهتر است آن را ثبت کنیم زیرا ممکن است درزمانی دیگر موردبررسی ، انتقاد و تغییر قرار گیرد یا اندیشه مهم دیگری رادرما برانگیزد .

9.       مهارت هایی به منظور اجتناب از بد آموزی همسالان آموزش دهید .

گاهی بچه های خلاق ویژگی هایی دارند که آثار نامطلوبی بر دانش آموزان می گذارد . مانند مستقل عمل کردن ، نداشتن هماهنگی واعتنا نکردن به جمع واهداف گروهی . مربیان باید مهارت های لازم برای شناخت احساسات دیگران رابه آنان بیاموزند واجازه دهند به تنهایی کارکنند ، اما نه آن گونه که خود رااز جمع جدا سازند .

10.   اطلاعات لازم راجع به فرایند خلاقیت راارائه دهید .

کودکان رابا فرایند خلاقیت آشنا و برنامه های آموزش خلاقیت را تمرین کنید .

11.   احساس ضعف در برابر شاهکارها رادور کنید .

احساس ضعف دربرابر شاهکارها مانع رشد استعداد خلاق می شود . اگر معلم وقت بگذارد و جزئیات روشی را که هنرمند یا نویسنده از آن استفاده می کند ، برای دانش آموزان تضیح دهد ، این احساسات ضعف کاهش می یابد . هنگامی که دانش آموزمی فهمد یک شاهکار چه مراحلی را طی کرده است ، دیگر آن را ماورای قدرت خویش نمی بیند .

12.   یادگیری خود انگیز راتشویق وارزشیابی کنید.

کنجکاوی بچه ها سبب خود انگیزی آن ها می گردد و معلمان  و والدین می توانند آن را زنده نگه دارند . سازمان بندی زیاد برنامه درسی مانع خود انگیزی می شود که عامل مهمی در ایجاد خلاقیت است .

چگونگی ارزشیابی نیز در خود انگیزی دارای اهمیت است . اگر حفظ کردن جزئیات راارزشیابی کنیم ، دانش آموزان به حفظ مطالب می پردازند . اما اگر ارزشیابی براساس توانایی تکمیل وکاربرد اصول باشد ، تلاش خواهند کرد چنین کنند .

13.   خاری درپا ایجاد کنید.

یعنی توجه آنان رابه یافته های بحث برانگیز جلب کنید . « نورشارپ » عقیده دارد کسی متفکر خلاق نمی شود مگر آن که به طور مداوم خاری در پا داشته باشد . بابر نظر او ، فردی که زود رنج است ، نمی تواند خلاق باشد . فردی که دارای تفکر خلاق است ، دائما بامشکلات دست و پنجه نرم می کند ، به آن فکر می اندیشد ، تحلیل می کند ودر نهایت ، راههای گوناگونی راازطریق شواهد تجربی وآزمایش می سنجد . معلمان می توانند درتمام سطوح خارهایی در پا ایجاد کنند . درمدارس ابتدایی ، می توانند انگیزه بچه ها رابا طرح سوال و کمک به آن ها برای یافتن جواب حفظ کنند .

14.   برای تفکر خلاق ضرورت هایی ایجاد کنید .

معلمان می توانند فرصت هایی ایجاد کنند تا دانش آموزان به تفکر خلاق بپردازند . مانند استفاده از مسایلی که تا حدی مشکل باشد و به راحتی به جواب نرسند .

15.   موقعیت هایی برای فعالیت و فرصت هایی برای آرامش ایجاد کنید .

تقسیم اوقات به فعال وآرام درایجاد اندیشه های تازه مهم است . اندیشه های مهم برای بعضی افراد ناگهانی  وهنگام انواع فعالیت ها ی متنوع پیش می آید . تاریخ نشان داده که گاهی ابداعات و اکتشافات در دوره های آرامش وسکوت به وجود آمده است . معلم می تواند به بچه ها کمک کند تا درروز ، اوقاتی سکوت وآرامش داشته باشند و تمام وقت درگروه نمانند .

16.   برای رسیدن به عقاید ، منابع قابل دسترس فراهم کنید .

واضح است برای اینکه بچه ا به عقاید دیگران پی ببرند ، باید به منابعی دسترسی داشته باشند . اما مدارس نمی توانند همه این منابع را دراختیار بچه ها قرار دهند . پس لازم است آن ها راآموزش دهند تا کمبود ها راخلاقانه بپذیرند .منظور از پذیرش خلاقانه این است که فرد تلا ش کند برای رسیدن به هدف ، حداکثر بهر را از منابع دسترسی ببرد .

17.   عادت رسیدن به کاربرد کامل عقاید راتشویق کنید .

غالبا افرادی که به مضامین کامل عقاید نمی پردا زند ، به کشف مهمی نایل آیند . زیرا به اندازه کافی برای رسیدن به نتایج  منطقی به مغزشان فشار نمی آورند . باید به بچه ها آموخت گاهی نیاز است روزها ، هفته ها وماه ها ، یک مطلب را تا به دست آوردن شواهد کامل دنبال کنند .

18.   انتقادسازنده راگسترش دهید وفقط انتقاد کردن را آموزش ندهید.

باهرموضوعی که تدریس می شود ، فرصت هایی برای تقویت وتوسعه عادت ومهارت انتقاد سازنده به وجود آورید .

19.   کسب شناخت در رشته های گوناگون راتقویت کنید .

شناخت رشته تخصصی ، درایجاد عقاید بنیادی مفید است . بسیاری از عقاید و روش هایی که دریک رشته طرح می شود ، ازرشته تخصصی دیگری گرفته شده است و درآ« رشته به کار می رود .

20.   معلمانی باروح حادثه جویی باشید .

بچه های بسیار خلاق روحیه ی حادثه جوی دارند ومعلمانی که  به این روحیه توجه دارند ، به گسترش آن کمک می کنند . معلمانی که خود روحیه حادثه جویی دارند ، این روحیه رادر دانش آموزانشان تقویت می کنند ودر خلاق تر شدن آن ها تاثیر دارند .

مراحل اجرای روش تدریس مبتنی بر خلاقیت

v      مرحله نخست : ارائه مسئله

منظور از ارائه مسئله ، تعیین وظیفه ای است که باید انجام شود . برای انام  دادن مطلوب وظیفه  یا حل مسئله به نحوی اثر گذار الزامی می نماید وظیفه یا مسئله رااز جنبه های گوناگون بررسی می کنیم تا نوع وظیفه یا مسئله خود رابه روشنی عیان کند . برای موفقیت بیشتر دراین زمینه باید از حافظه ، استدلال ، مهارت های ذهنی یا عقلانی و . . . بهره گرفت . گردآوری اطلاعات وواقعیت های مربوط به مسئله وتحلیل آن ها هم به تعریف و روشن سازی وظیفه و مسئله کمک می کند .

v      مرحله دوم : راه حل یابی

درمرحله حاضر تلاش می شود به دانش آموزان یاری گردد تاراه حل های موردنظرشان رااعلام کنند . معلم باید سعی کند تا دانش آموزان راه حل های متفاوتی رابرای حل مسا له  پیشنهاد دهد . وجود راه حل هایی سبب می شود امکان گزینش راه حل مطلوب حاصل شود . بهتر است ، به دانش آموزان بگوییم راه حل های مورد نظر شان راآن گونه که  به ذهنشان می رسد دردفترچه یادداشت کنند ، تا امکان قضاوت درباره آن ها وجود داشته باشد .

v      مرحله سوم : گزینش و کاربست

دراین مرحله ، معلم تلاش می کند دانش آموزان راوادار کند تاازمیان انواعی از راه حل ها یی که در نظر گرفته اند بهترین راه حل رابرای حل مسئله برگزینند. به این منظور ، می توانیم از دانش آموزان بخواهیم به دفتر یا برگه کار خود مراجعه کنند وراه حل های نوشته شده رابررسی و غربال کنند تاآن که راه مطلوب حل مسئله روشن شود . پس ازگزینش راه حل مناسب باید آن را به کار بست . برای کمک به همبستگی کلاسی می توان ایده های دانش آموزان یاراه حل های آنان را خواند ه ازدانش آموزان خواست براساس بهترین ایده به حل مسئله مبادریت ورزند . هردانش آموز می تواند ایده یا راه حلی که مظلوب می انگارد انتخاب کند .

v      مرحله چهارم : ارزشیابی

دراین مرحله از مجموعه  عملیات انجام گرفته ، ارزشیابی می شود . باارزشیابی از عملیات دوگونه تصمیم می توانیم بگیریم یا عملیات را مطلوب می انگاریم یا آن ها را نامطلوب می دانیم . برای تصمیم اتخاذ شده ، فعالیت هایی  هم صورت می گیرد . یکی از فعالیت ها متوقف کردن عملیات است ودیگری پی گیری فعالیت ها واصلاح فرآیند کاراست . باتوجه به محدود بودن طمان کلاس های درس ، مطلوب است ارزشیابی از فرآیند و مجموعه ها به عهده معلم باشد .

منبع :

کتاب راهنمای روش های نوین تدریس   ( دکترمحرم آقازاده )